Kanatlılarda İç Parazit Sorunu ve Tedavisi?

Kanatlı yetiştiriciliğinde içinde olan herkesin bildiği gibi, tavuklar yer tipi beslenmeleri sırasında veya beslenme dışı zamanda da toprağı eşelemeyi , börtü böcek , kurtçuk , solucan vs. yakalamak için gübreleri , altlığı gagalamayı severler . Tabi bu eşelenmeleri ve beslenme şekilleri sırasında bazı paraziter etkenleri de vücutlarına almış olurlar . Birçok paraziter etkenle uygun bir tedavi yapılmazsa da hayatları süresince yaşayabilmektedirler .

Kanatlı parazitleri diğer hayvan türlerinde gruplandığı gibi iç parazitler, protozoon parazitleri, dış parazitler ve kan parazitleri olarak 4 sınıfta ele alınabilir .Bu yazıda üreticilere iç parazitler hakkında yararlı olabilecek bilgiler paylaşmaya çalışacağız .

İç Parazitler

Tavuk vücudunda genellikle  bağırsakta yaşayan iç parazitler başlıca dört kategoriye ayrılmaktadır . Bunlar :

Yuvarlak kurtlar (Ascaridler) : Genellikle 5 – 7 cm uzunlukta olurlar .

Kıl kurtları (Capillaria) : Yanlızca 1- 1.5 cm uzunlukta olurlar .

Sekum (körbağırsak) kurtları (Heterakis) : Genellikle  1.5 cm uzunlukta olurlar .

Bağırsak kurtları (Raillietina, Davainea) : Genellikle 7 – 10 cm uzunluğunda olurlar ve vücutları birçok küçük segmentten oluşmuştur .

İç Parazitler ile Bulaşma Nasıl Olmaktadır?

Diğer hasta hayvanların dışkıları ile saçılmış olan bu parasit yumurtalarının sağlam hayvanlar tarafından ağız you ile alınmasıyla parazitin biyolojik döngüsü başlamaktadır . Yuvarlak kurtlar dışkıda bulunan yumurtalarından , yuvarlak kurtlar ise yumurta taşıyan dişi parazitler vasıtasıyla etrafa saçılmakta ve sağlam tavuklara geçmektedirler .

En çok etkilediği türler Tavuk ve Hindilerdir.

Hastalığın Belirtileri Nelerdir ?

         Yuvarlak Kurtlar : Olgun yuvarlak kurtlar hastalığın asıl nedeni değillerdir . Ancak kurtların larvaları hayvanın bağırsak duvarına zarar vererek enteritis , kansızlık , yumurta üretiminde düşme ,ve zaman  zaman solgun renkte yumurta sarısı oluşumuna neden oldukları bilinir .

Kıl Kurtları : Daha şiddetli bir hastalık oluştururlar . Bağırsak duvarına daha fazla tahribat vermektedirler .Yumurta üretiminde azalma ve solgun yumurta sarısı (platin sarı) oluşumuyla birlikte enterit ve kansızlığa neden olmaktadır .

Sekum Kurtları : Sekum kurtları şiddetli bir tahribata yol açmazlar ancak en büyük etkileri , yumurtaları aracılığı ile hindilerde karabaş hastalığının bulaştırılmasında görev alırlar .

Bağırsak Kurtları : Bağırsak kurtları bulaştıkları kanatlının vücuduna direk olarak bir zarar vermezler. Onların zararları bulundukları kanatlının  bağırsaklarındaki besin maddelerini kullanarak hayatlarına devam etmeleri ile olur . Bu nedenle bağırsak kurdu bulunan hayvanlar yemden yeterince yararlanamaz ve devamlı gelişim geriliği kilo kaybı gösterirler . Bu yem kaybı erişkin dönemde olduğunda ise yumurta veriminde düşüklüğü gibi daha birçok  negatif etkiyi meydana getirmektedir .

            İç Parazitlerin Tanısı Nasıl Yapılır ?

İç parazitlerin tanısı için hastalık belirtileri gösteren hayvanların dışkıları incelenmesi ölen hayvanların içi açılıp bağırsağı ikiye ayrılarak parazitin varlığı belirlenmeye çalışılır .

Klinik bulgular otopsi bulguları ile yoğurularak ele alınır . Bağırsak içeriğinin incelenmesi ve parazitlerin mümkünse bir cımbız vasıtasıyla sayımını yapmakta yarar vardır .     Ayrıca bağırsak duvarından kazıntı örneği alarak mikroskopta muayene edilerek tanı doğrulanmalıdır .

Kıl kurtları genellikle bağırsak içeriklerinin içinde çok zor belli olmaktadır . İçerik ince gözlü bir elekten geçirildiğinde yıkanır böylece mikro düzeydeki kıl kurtları da bulunarak teşhis edilmiş olunur .

            İç Parazitlerden Korunma Yolları Nelerdir ?

         Koruma ve kontrolde ilk amacımız hasta hayvanlardan direk ve indirek bulaşmayı önlemek olmalıdır .Dışkıdaki parazit ve parazit yumurtaları ile kimyasal mücadele bir yöntemdir .

İç Parazit Tedavisi Nasıl Yapılır ?

         İç parazit tedavisinde hayvanlar için geliştirilmiş Antiparaziter ilaçlar kullanılmaktadır . Anti paraziter ilaçların başlıca ortak özellikleri , tedavi edici etkileri ile parazitleri konakçı vücudu içinde öldürmek veya da yalnızca vücut dışına atmamalarını sağlamak şeklinde gerçekleşir . Paraziter hastalıkların tedavisinde temek amaç parazitler için güçlü bir zehirlilik gösteren buna karşılık ise kanatlı vücuduna hiç veya az etki gösteren antihelmintik ilaçların tedavide kullanılması olacaktır .

            Fenotiyazin tavuk ve hindilerin sekum parazitleri üzerine yeterli etkiye sahip bir etken maddedir . Ascaridlerin üzerine etkisi ise % 50 dolayındadır. Bu yüzden tedavi uygulamasına Piperazin ve Dibutilin dilaüreat ta katılır .

            Benzimidazol , fenbendazol , mebendazol , kambendazol türevleri kanatlılarda sindirim sistemi parazitlerine karşı başarıyla kullanılabilmektedir .

            Levamizol kanatlı iç parazitlerinden Ascaridler , Sekum kurtları ve kıl kurtları üzerine hem ergin hemde larva şekillerinden kurtulma açısından etkilidir . İçme suyu ile verilmektedir . % 95 dolayında başarıya sahiptir .